{"id":2745,"date":"2014-07-25T05:29:26","date_gmt":"2014-07-25T05:29:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/?p=2745"},"modified":"2017-07-18T04:54:01","modified_gmt":"2017-07-18T04:54:01","slug":"danh-thang-huong-son-bau-troi-canh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/danh-thang-huong-son-bau-troi-canh\/","title":{"rendered":"Danh Th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n &#8211; B\u1ea7u Tr\u1eddi C\u1ea3nh B\u1ee5t"},"content":{"rendered":"<p><strong>N\u1eb1m ven b\u1edd s\u00f4ng \u0110\u00e1y, tr\u00ean d\u00e3y n\u00fai \u0111\u00e1 v\u00f4i nh\u1ea5p nh\u00f4, qu\u1ea7n th\u1ec3 danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n g\u1ed3m n\u00fai non, s\u00f4ng su\u1ed1i, l\u00e0ng m\u1ea1c, ch\u00f9a chi\u1ec1n, hang \u0111\u1ed9ng&#8230; n\u1eb1m th\u1ea5p tho\u00e1ng xen gi\u1eefa nh\u1eefng d\u00f2ng su\u1ed1i ch\u1ea3y men ch\u00e2n n\u00fai, nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng m\u00e0u m\u1ee1 r\u1ed9ng m\u1edf. Khung c\u1ea3nh thi\u00ean nhi\u00ean t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p quy\u1ebfn r\u0169 nh\u01b0 ch\u1ed1n b\u1ed3ng lai.<\/strong>\u00a0<strong>Hi\u1ec7n nay, danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n thu\u1ed9c x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, huy\u1ec7n M\u1ef9 \u0110\u1ee9c, th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u00e0 N\u1ed9i. <\/strong> T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n, th\u1eddi L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng (1460 -1497), ba v\u1ecb ho\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 t\u00ecm ra \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch, d\u1ef1ng th\u1ea3o am Thi\u00ean Tr\u00f9 \u0111\u1ec3 tu h\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, v\u00e0o n\u1eeda cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVII, ho\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1o Vi\u00ean ch\u1ea5n h\u01b0ng c\u00f5i Ph\u1eadt H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n. T\u1eeb \u0111\u00e2y, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u1edbn. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, tr\u00ean to\u00e0n khu th\u1eafng c\u1ea3nh H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u00f3c ch\u00f9a, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u00f4i ch\u00f9a quy m\u00f4 l\u1edbn, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o t\u00e1c tinh x\u1ea3o nh\u01b0 ch\u00f9a Tam B\u1ea3o, nh\u00e0 T\u1ed5 \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9&#8230;<\/p>\n<div id=\"attachment_8673\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Danh-thang-Huong-Son.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8673\" class=\"wp-image-8673 size-full\" src=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Danh-thang-Huong-Son.jpg\" alt=\"Danh Th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n - B\u1ea7u Tr\u1eddi C\u1ea3nh B\u1ee5t\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Danh-thang-Huong-Son.jpg 600w, https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Danh-thang-Huong-Son-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-8673\" class=\"wp-caption-text\">Danh Th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n &#8211; B\u1ea7u Tr\u1eddi C\u1ea3nh B\u1ee5t<\/p><\/div>\n<p>H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t k\u1ef3 quan c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. N\u01a1i \u0111\u00e2y, t\u1ea1o h\u00f3a th\u1ef1c kh\u00e9o \u0111\u1eb7t b\u00e0y. Nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai g\u1ed3 gh\u1ec1 n\u1eb1m xen gi\u1eefa c\u00e1c d\u00f2ng su\u1ed1i trong v\u1eaft m\u1ec1m m\u1ea1i u\u1ed1n l\u01b0\u1ee3n. M\u00e0u s\u1eafc x\u00e1m \u0111anh, gi\u00e0 d\u1eb7n, d\u00e3i d\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u00e1 ti\u1ec7p c\u00f9ng m\u00e0u xanh non t\u01a1, n\u00f5n n\u00e0, m\u01a1n m\u1edfn c\u1ee7a c\u00e2y c\u1ecf l\u00e1 hoa. D\u00f2ng su\u1ed1i Y\u1ebfn d\u00e0i ch\u1eebng 3km, kh\u00fac th\u1eb3ng ti\u1ebfp kh\u00fac quanh, u\u1ed1n l\u01b0\u1ee3n gi\u1eefa kh\u00f4ng gian t\u0129nh l\u1eb7ng c\u1ee7a m\u00e2y tr\u1eddi non n\u01b0\u1edbc, t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 d\u00e0i \u0111\u1ebfn v\u00f4 c\u00f9ng. N\u01a1i \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai c\u0169ng c\u00f3 d\u00e1ng h\u00ecnh k\u1ef3 th\u00fa. N\u00e0y \u0111\u00e2y hai con r\u1ed3ng \u0111\u00e1 tranh h\u00f2n Ng\u1ecdc \u1ed0c \u1edf c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng \u0110\u1ee5c Kh\u00ea. Kia l\u00e0 b\u1ed1n ng\u1ecdn n\u00fai n\u1ed5i tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc b\u00ean \u0111\u1ec1n Tr\u00ecnh mang d\u00e1ng h\u00ecnh R\u1ed3ng, S\u01b0 t\u1eed, R\u00f9a v\u00e0 Ph\u01b0\u1ee3ng linh thi\u00eang trong t\u00e2m th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. B\u00ean tr\u00e1i su\u1ed1i Y\u1ebfn l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee5n th\u00f3c l\u1edbn (n\u00fai \u0110\u1ee5n), m\u1ed9t con K\u1ef3 L\u00e2n (n\u00fai L\u00e2n, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u00fai Soi), m\u1ed9t con Ph\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0ng dang r\u1ed9ng \u0111\u00f4i c\u00e1nh kh\u1ed5ng l\u1ed3 (n\u00fai Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 n\u00fai \u00c1i), m\u1ed9t con tr\u0103n l\u1edbn \u0111ang b\u00f2 tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc (n\u00fai \u0110\u1ed5i Ch\u00e8o), m\u1ed9t con voi l\u1edbn (n\u00fai Voi) v\u00e0 m\u1ed9t m\u00e2m x\u00f4i \u0111\u1ea7y (n\u00fai M\u00e2m X\u00f4i). Ph\u00eda b\u00ean ph\u1ea3i d\u00f2ng Y\u1ebfn l\u00e0 n\u00fai Ng\u0169 Nh\u1ea1c, n\u00fai D\u1eb9o, n\u00fai Ph\u00f2ng S\u01b0, hang S\u01a1n Th\u1ee7y H\u1eefu T\u00ecnh, hang Tr\u00e2u, c\u1ea7u H\u1ed9i, thung D\u00e2u&#8230; li\u00ean ti\u1ebfp k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn t\u1eadn r\u00f9ng V\u00e0i v\u00e0 n\u00fai Nha Lang L\u00f5a T\u00e1c. H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n h\u1ea5p d\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1edfi v\u1ebb \u0111\u1eb9p h\u00f9ng tr\u00e1ng, k\u1ef3 th\u00fa c\u1ee7a n\u00fai non, m\u00e0 c\u00f2n mang m\u1ed9t v\u1ebb s\u00e2u l\u1eafng, gi\u00e0u tri\u1ebft l\u00fd d\u00e2n gian. Ng\u1ed3i tr\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nan, thong th\u1ea3 tr\u00f4i theo d\u00f2ng Y\u1ebfn, chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng b\u1ea7u tr\u1eddi, c\u1ea3nh b\u1ee5t, khoan kho\u00e1i nh\u00ecn s\u00f4ng ng\u1eafm n\u00fai, thu v\u00e0o t\u1ea7m m\u1eaft m\u1ed9t g\u00f3c non s\u00f4ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u1eeba th\u01a1, v\u1eeba th\u1ef1c nh\u01b0 ch\u1ee3t l\u1ea1c v\u00e0o c\u00f5i ti\u00ean c\u1ea3nh b\u1ed3ng lai. R\u1eddi thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1ed9, c\u00e2y g\u1eady n\u1eafm ch\u1eafc trong tay, tr\u1ea3i nghi\u1ec7m th\u00fa vui leo n\u00fai, men theo con \u0111\u01b0\u1eddng xuy\u00ean n\u00fai l\u1ea5m t\u1ea5m hoa d\u1ea1i, thoang tho\u1ea3ng h\u01b0\u01a1ng lan, ch\u1ee3t ng\u1ee1 ng\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t d\u00e1ng c\u00e2y l\u1ea1, tho\u1ea3ng nghe ti\u1ebfng chim r\u1eebng, u\u1ed1ng m\u1ed9t b\u00e1t ch\u00e8 l\u00e3o mai, nh\u1ea5m nh\u00e1p m\u1ed9t qu\u1ea3 m\u01a1 \u0111\u1eb7c s\u1ea3n H\u01b0\u01a1ng s\u01a1n, ng\u1ee1 nh\u01b0 \u0111ang r\u1eddi tho\u00e1t th\u1ef1c t\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1eadn h\u01b0\u1edfng cho th\u1eadt tr\u00f2n \u0111\u1ea7y v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u00f9a thi\u00ean nhi\u00ean m\u1ebfn y\u00eau.<\/p>\n<div id=\"attachment_8674\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Huong-Tich.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8674\" class=\"wp-image-8674 size-full\" src=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Huong-Tich.jpg\" alt=\"\u0110\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch, Khu danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Huong-Tich.jpg 600w, https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Huong-Tich-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-8674\" class=\"wp-caption-text\">\u0110\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch, Khu danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n<\/p><\/div>\n<p>Hang \u0111\u1ed9ng \u1edf H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng, c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ea5u th\u00e0nh n\u00ean qu\u1ea7n th\u1ec3 danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n n\u1ed5i ti\u1ebfng. Ven su\u1ed1i Y\u1ebfn c\u00f3 hang S\u01a1n Thu\u1ef7 H\u1eefu T\u00ecnh, hang Long V\u00e2n, hang C\u00e1. Tr\u00ean n\u00fai c\u00f3 hang H\u1ed3ng S\u01a1n, hang S\u0169ng S\u00e0m, hang Tr\u00fa Qu\u00e2n, c\u00f3 \u0111\u1ed9ng Ti\u00ean, \u0111\u1ed9ng Tuy\u1ebft S\u01a1n, \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch&#8230; \u1ede H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, ch\u00f9a th\u01b0\u1eddng \u0111i li\u1ec1n v\u1edbi hang, n\u00ean \u0111\u00fang ra ph\u1ea3i g\u1ecdi t\u00ean c\u00e1c ch\u00f9a l\u00e0 \u201cch\u00f9a hang\u201d, nh\u01b0 ch\u00f9a hang Tuy\u1ebft S\u01a1n, ch\u00f9a hang C\u00e1, ch\u00f9a hang C\u00e2y Kh\u1ebf, ch\u00f9a hang Hinh B\u1ed3ng, ch\u00f9a hang Ti\u00ean, ch\u00f9a hang Gi\u1ea3i Oan&#8230; Trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c hang \u0111\u1ed9ng, n\u1ed5i b\u1eadt h\u01a1n c\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u1ed9ng h\u01b0\u01a1ng T\u00edch v\u00e0 \u0111\u1ed9ng Tuy\u1ebft S\u01a1n. \u0110i th\u0103m ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u01b0a v\u00e0o \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch th\u00ec coi nh\u01b0 ch\u01b0a t\u1edbi ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng. Theo quan ni\u1ec7m phong th\u1ee7y, \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 mi\u1ec7ng con r\u1ed3ng. Trong \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch, nh\u1eefng gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc t\u1eeb tr\u00ean n\u00fai \u0111\u00e1 v\u00f4i th\u00e1nh th\u00f3t r\u01a1i xu\u1ed1ng qua h\u00e0ng tri\u1ec7u n\u0103m \u0111\u00e3 t\u1ea1o th\u00e0nh nh\u1eefng nh\u0169 \u0111\u00e1 c\u00f3 h\u00ecnh d\u00e1ng k\u1ef3 th\u00fa. N\u0103m Canh D\u1ea7n (1770), T\u0129nh \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh S\u00e2m \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa qua v\u00f9ng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, sau l\u00ean th\u0103m \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch \u0111\u00e3 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1eb7t b\u1ee9t vi\u1ebft r\u1ed3i cho kh\u1eafc \u1edf \u0111\u00e2y 5 ch\u1eef \u201cNam Thi\u00ean \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ed9ng\u201d (\u0111\u1ed9ng \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t tr\u1eddi Nam). B\u01b0\u1edbc ch\u00e2n v\u00e0o trong \u0111\u1ed9ng, l\u1eb7ng ng\u1eafm v\u1ebb \u0111\u1eb9p l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u0169 \u0111\u00e1, kh\u00f3 c\u00f3 ai l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ea7m tr\u1ed3 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111i\u00eau kh\u1eafc tuy\u1ec7t t\u00e1c c\u00f9a thi\u00ean nhi\u00ean. N\u00e0y nh\u1eefng nh\u0169 \u0111\u00e1 kh\u00f4i to, nh\u1eefng nh\u0169 \u0111\u00e1 kh\u1ed1i nh\u1ecf, c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u1eb9p \u1edf s\u1ef1 k\u1ef3 v\u0129 c\u1ee7a to\u00e0n kh\u1ed1i, c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u1eb9p \u1edf d\u00e1ng d\u1ea5p tinh vi, c\u00e1i th\u00ec bu\u00f4ng r\u1ee7 t\u1eeb tr\u00ean tr\u1ea7n \u0111\u1ed9ng xu\u1ed1ng, c\u00e1i m\u1ecdc tr\u1ed3i t\u1eeb d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t l\u00ean&#8230; T\u00f9y theo h\u00ecnh d\u00e1ng c\u1ee5 th\u1ec3, c\u00e1c nh\u0169 \u0111\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t nh\u1eefng t\u00ean g\u1ecdi r\u1ea5t tr\u1ea7n th\u1ec3, g\u1ea7n g\u0169i, th\u1ec3 hi\u1ec7n nh\u1eefng m\u01a1 \u01b0\u1edbc c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 \u201c\u0110\u1ee5n G\u1ea1o\u201d \u0111\u1ed3 s\u1ed9 \u1edf ngay c\u1eeda \u0111\u1ed9ng, d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n c\u00f3 m\u1ed9t h\u00f5m \u0111\u00e1 nh\u1ecf x\u00edu g\u1ecdi l\u00e0 \u201cC\u1ed1i Gi\u00e3\u201d. G\u1ea7n \u201c\u0110\u1ee5n G\u1ea1o\u201d l\u00e0 \u201cN\u00fai C\u00f4\u201d v\u00e0 \u201cN\u00fai C\u1eadu\u201d c\u00f3 h\u00ecnh d\u00e1ng em b\u00e9 n\u1eb1m nghi\u00eang, n\u1eb1m s\u1ea5p ho\u1eb7c \u0111ang b\u00f2 l\u1ed5m ng\u1ed5m, \u0111\u1ea7u nh\u1eb5n th\u00edn. \u201cN\u00fai C\u1eadu\u2019&#8217; n\u1eb1m ngang t\u1ea7m v\u1edbi \u201cS\u1eefa M\u1eb9\u201d quanh n\u0103m su\u1ed1t th\u00e1ng r\u1ecf gi\u1ecdt kh\u00f4ng ng\u1eebng. C\u00f9ng m\u1ed9t h\u00e0ng d\u1ecdc v\u1edbi \u201cN\u00fai C\u00f4\u201d, \u201cN\u00fai C\u1eadu\u201d v\u00e0 lui v\u00e0o ph\u00eda trong l\u00e0 \u201cC\u00e2y B\u1ea1c\u201d, \u201cC\u00e2y V\u00e0ng\u201d ch\u1ea5t ch\u1ee9a ng\u1ed3n ng\u1ed9n nh\u1eefng h\u00ecnh tr\u00f2n nhu nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng, \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n b\u1ea1c l\u1ea5p l\u00e1nh. Ti\u1ebfn v\u00e0o ph\u00eda trong g\u00f3c \u0111\u1ed9ng, \u1edf g\u1ea7n t\u1eadn c\u00f9ng l\u00e0 &#8216;\u2018Chu\u1ed3ng L\u1ee3n\u201d, \u201cAo B\u00e8o\u201d, \u201cNong T\u1eb1m\u201d, &#8220;N\u00e9 K\u00e9n\u201d&#8230; Tr\u00ean tr\u1ea7n \u0111\u1ed9ng, th\u1ea1ch nh\u0169 nh\u00f4 ra th\u00e0nh h\u00ecnh ch\u00edn \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng sinh \u0111\u1ed9ng g\u1ecdi l\u00e0 t\u00f2a C\u1eedu Long.<\/p>\n<div id=\"attachment_8675\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Tuyet-Son.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8675\" class=\"wp-image-8675 size-full\" src=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Tuyet-Son.jpg\" alt=\"\u0110\u1ed9ng Tuy\u1ebft S\u01a1n, Qu\u1ea7n th\u1ec3 danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Tuyet-Son.jpg 600w, https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Dong-Tuyet-Son-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-8675\" class=\"wp-caption-text\">\u0110\u1ed9ng Tuy\u1ebft S\u01a1n, Qu\u1ea7n th\u1ec3 danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n<\/p><\/div>\n<p>Sau \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch l\u00e0 \u0111\u1ed9ng Tuy\u1ebft S\u01a1n. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XIX, Phan Huy Ch\u00fa \u0111\u00e3 t\u1eebng gi\u1edbi thi\u1ec7u th\u1eafng c\u1ea3nh n\u00e0y trong s\u00e1ch L\u1ecbch tri\u1ec1u hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng lo\u1ea1i ch\u00ed: \u201cTuy\u1ebft S\u01a1n \u1edf huy\u1ec7n Ho\u00e0i An c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1edbp n\u00fai cao, tr\u00ean n\u00fai c\u00f3 \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. Trong \u0111\u1ed9ng c\u00f3 nh\u0169 \u0111\u00e1 nh\u1ee7 xu\u1ed1ng, tr\u00f9ng tr\u1eadp hi\u1ec7n ra, coi nh\u01b0 v\u1ea3y r\u1ed3ng. Tr\u00ean ng\u1ecdn n\u00fai c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt b\u1eb1ng \u0111\u00e1, l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2y th\u00f4ng m\u1ecdc t\u1eebng h\u00e0ng, coi nh\u01b0 m\u1ed9t d\u00e3y t\u00e1n. C\u1ea3nh tr\u00ed xanh t\u1ed1t \u00e2m u&#8221; . Ch\u1ed7 nh\u0169 \u0111\u00e1 nh\u01b0 v\u1ea3y r\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9ng Ng\u1ecdc Long. Ch\u00faa Tr\u1ecbnh S\u00e2m t\u1eebng th\u0103m th\u00fa n\u01a1i n\u00e0y, c\u1ea3m t\u00e1c \u0111\u1ec1 hai b\u00e0i th\u01a1 hi\u1ec7n c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc \u1edf c\u1eeda \u0111\u1ed9ng. Ch\u00f9a Tuy\u1ebft S\u01a1n n\u1eb1m trong \u0111\u1ed9ng Tuy\u1ebft S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1eadn phu nh\u00e2n Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc H\u01b0\u01a1ng t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0o n\u0103m Gi\u00e1p Tu\u1ea5t (1694), tr\u00ean t\u1ea5m v\u0103n bia c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i Ch\u00ednh Ho\u00e0 24 (1704) hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef \u1edf ch\u00f9a Tuy\u1ebft S\u01a1n c\u00f2n ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y. Trong qu\u1ea7n th\u1ec3 danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, \u0111i\u1ec3m xuy\u1ebft b\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c c\u1ea3nh \u0111\u1eb9p thi\u00ean t\u1ea1o l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac nh\u00e2n t\u1ea1o \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, nh\u01b0 ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng, ch\u00f9a Long V\u00e2n, ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9, ch\u00f9a Tuy\u1ebft S\u01a1n&#8230; Ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0o kho\u1ea3ng cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVII, n\u1eb1m trong \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch. Trong ch\u00f9a c\u00f3 m\u1ed9t pho t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt Quan \u00c2m b\u1eb1ng \u0111\u00e1 xanh t\u1ea1c v\u00e0o th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111i\u00eau kh\u1eafc. Pho t\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111\u00e1 nguy\u00ean kh\u1ed1i, c\u00f3 d\u00e1ng ng\u01b0\u1eddi thon thon, g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t tr\u00e1i xoan, n\u00e9t thanh t\u00fa, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9i m\u0169 T\u00ec L\u01b0 (t\u1ee9c m\u0169 B\u1ed3 T\u00e1t) nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u00fai t\u00f3c v\u00e0 c\u00f3 t\u00f3c mai, sau l\u01b0ng c\u00f3 hai m\u00f3n t\u00f3c bu\u00f4ng xu\u1ed1ng. T\u01b0\u1ee3ng ng\u1ed3i \u1edf t\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, tay ph\u1ea3i c\u1ea7m vi\u00ean ng\u1ecdc minh ch\u00e2u, ch\u00e2n tr\u00e1i du\u1ed7i, \u0111\u1eb7t tr\u00ean m\u1ed9t b\u00f4ng sen n\u1edf, ch\u00e2n ph\u1ea3i co, d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t b\u00f4ng sen. Theo b\u00e0i k\u00fd kh\u1eafc tr\u00ean \u0111\u00e1 v\u00e0o n\u0103m 1806, pho t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1c n\u0103m 1793. Ch\u00f9a Long V\u00e2n n\u1eb1m tr\u00ean s\u01b0\u1eddn n\u00fai, m\u1ed9t n\u1eeda l\u1ea5p sau n\u00fai \u00c2n S\u01a1n, m\u1ed9t n\u1eeda l\u1ed9 ra gi\u1eefa r\u1eebng c\u00e2y xanh bi\u1ebfc, m\u00e2y tr\u1eafng qu\u1ea5n qu\u00fdt quanh n\u0103m.<\/p>\n<div id=\"attachment_8676\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Thien-Tru.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8676\" class=\"wp-image-8676 size-full\" src=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Thien-Tru.jpg\" alt=\"Ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Thien-Tru.jpg 600w, https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Thien-Tru-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-8676\" class=\"wp-caption-text\">Ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n<\/p><\/div>\n<p>Ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9 c\u00f2n c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 ch\u00f9a Tr\u00f2, ch\u00f9a Ngo\u00e0i hay B\u1ebfp Tr\u1eddi. Ch\u00f9a v\u1ed1n ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea3o am nh\u1ecf, n\u1eb1m g\u1ea7n b\u1ec3n Tr\u00f2 tr\u00ean d\u00f2ng su\u1ed1i Y\u1ebfn. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1686, ng\u00e0i Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1o Vi\u00ean \u0111\u1ee9ng ra x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh ch\u00f9a. Ti\u1ebfp sau \u0111\u00f3, ch\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9ng tu nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00f4i \u0111\u1ea1i gi\u00e0 lam. Trong cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p (1946 &#8211; 1954), ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y kh\u00e1 nhi\u1ec1u. D\u1ea5u t\u00edch x\u01b0a hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i bia \u0111\u00e1, th\u00e1p Thi\u00ean Th\u1ee7y v\u00e0 th\u00e1p Vi\u00ean C\u00f4ng &#8211; nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u1ea5t nung th\u1ebf k\u1ef7 XVII. N\u0103m 1954, ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c d\u1ef1ng v\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9ng tu cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1989 th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0 c\u00f3 di\u1ec7n m\u1ea1o nh\u01b0 hi\u1ec7n nay. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3, n\u0103m 1994, c\u00f4ng tr\u00ecnh \u201cNam Thi\u00ean m\u00f4n\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng theo nguy\u00ean m\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00e0ng g\u00f3p ph\u1ea7n mang l\u1ea1i cho c\u00e0nh quan n\u01a1i \u0111\u00e2y v\u1ebb uy nghi v\u00e0 huy\u1ec1n b\u00ed. B\u00ean ph\u1ea3i ch\u00f9a l\u00e0 v\u01b0\u1eddn th\u00e1p, n\u01a1i c\u1ea5t gi\u1eef X\u00e1 L\u1ee3i c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb T\u1ed5 s\u01b0 \u0111\u00e3 m\u1ea5t. Ph\u00eda sau ch\u00f9a, b\u00ean s\u01b0\u1eddn n\u00fai c\u00f3 t\u00f2a \u201cThi\u00ean th\u1ee7y th\u00e1p\u201d &#8211; m\u1ed9t m\u1ecfm \u0111\u00e1 m\u1ecdc ng\u01b0\u1ee3c, nh\u00ecn t\u1eeb xa nh\u01b0 c\u00e2y b\u00fat h\u1ed3ng ng\u1ecdn v\u00fat cao l\u00ean tr\u1eddi; \u1edf b\u00ean tr\u00e1i c\u00f3 chi\u1ebfc h\u1ed3 h\u00ecnh b\u00e1n nguy\u1ec7t gi\u1eefa l\u01b0ng ch\u1eebng n\u00fai, nh\u01b0 vi\u00ean ng\u1ecdc s\u00e1ng gi\u1eefa tr\u1eddi xanh.<\/p>\n<div id=\"attachment_8677\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tuyet-Son.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8677\" class=\"wp-image-8677 size-full\" src=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tuyet-Son.jpg\" alt=\"Khung c\u1ea3nh y\u00ean b\u00ecnh c\u1ee7a Ch\u00f9a Tuy\u1ebft S\u01a1n, t\u1ea1i khu danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tuyet-Son.jpg 600w, https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tuyet-Son-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-8677\" class=\"wp-caption-text\">Khung c\u1ea3nh y\u00ean b\u00ecnh c\u1ee7a Ch\u00f9a Tuy\u1ebft S\u01a1n, t\u1ea1i khu danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n<\/p><\/div>\n<p>Ch\u00f9a Tuy\u1ebft S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u1eafng c\u1ea3nh \u0111\u1eb9p th\u1ee9 hai \u1edf H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, ch\u1ec9 x\u1ebfp sau \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch. D\u00f2ng su\u1ed1i Tuy\u1ebft nho nh\u1ecf, b\u1ed1n m\u00f9a n\u01b0\u1edbc trong xanh, u\u1ed1n quanh nh\u01b0 con r\u1ed3ng \u0111ang l\u01b0\u1ee3n s\u00e2u v\u00e0o trong d\u00e3y n\u00fai cao ch\u1ea5t ng\u1ea5t. \u0110en Tr\u00ecnh, ch\u00f9a B\u1ea3o \u0110\u00e0i n\u1eb1m b\u00ean d\u00f2ng su\u1ed1i th\u01a1 m\u1ed9ng, c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng phong quang, u t\u1ecbch, \u0111\u01b0\u1ee3m m\u00f9i Thi\u1ec1n v\u1ebb Ph\u1eadt. \u0110\u1ed9ng Ng\u1ecdc Long kh\u00f4ng r\u1ed9ng nh\u01b0ng c\u00f3 n\u00e9t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, h\u00e0i h\u00f2a. Trong \u0111\u1ed9ng, gi\u1eefa \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edd \u1ea3o, nh\u0169 \u0111\u00e1, m\u0103ng \u0111\u00e1 tr\u00f4ng nh\u01b0 nh\u1eefng \u1ed5 r\u1ed3ng qu\u1ea5n qu\u00fdt. N\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t l\u00e0 pho t\u01b0\u1ee3ng Quan Th\u1ebf \u00c2m B\u1ed3 T\u00e1t t\u1ea1c li\u1ec1n v\u00e0o v\u00e1ch \u0111\u00e1, v\u1ebb m\u1eb7t t\u1eeb bi, nh\u00e2n h\u1eadu.<\/p>\n<div id=\"attachment_8678\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tien-Son.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8678\" class=\"wp-image-8678 size-full\" src=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tien-Son.jpg\" alt=\"Ch\u00f9a Ti\u00ean S\u01a1n\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tien-Son.jpg 600w, https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Chua-Tien-Son-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-8678\" class=\"wp-caption-text\">Ch\u00f9a Ti\u00ean S\u01a1n<\/p><\/div>\n<p>Ch\u00f9a Ti\u00ean S\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ee5ng trong \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1 gi\u1eefa l\u00f2ng m\u1ed9t qu\u1ea3 n\u00fai. \u1ea8n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean khi \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Ti\u00ean S\u01a1n l\u00e0 chi\u1ebfc c\u1ed5ng tam quan cao v\u00fat nh\u01b0 s\u1eafp bay l\u00ean c\u00e1c t\u1ea7ng m\u00e2y. Ch\u00f9a Ti\u00ean S\u01a1n mang v\u1ebb \u0111\u1eb9p h\u00e0i h\u00f2a trong t\u1eebng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e9t, v\u1edbi nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt ch\u1ea1m kh\u1eafc tinh x\u1ea3o c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc ngh\u1ec7 nh\u00e2n. Trong \u0111\u1ed9ng c\u00f3 nh\u1eefng nh\u0169 \u0111\u00e1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, khi g\u00f5 v\u00e0o th\u00ec ph\u00e1t ra ti\u1ebfng ti\u00eau thi\u1ec1u nh\u00e3 nh\u1ea1c du d\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea7m b\u1ed5ng. Ngo\u00e0i ra, trong ch\u00f9a c\u00f2n c\u00f3 b\u1ed1n pho t\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng h\u1ed3ng th\u1ea1ch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t qu\u00fd gi\u00e1. Ch\u00f9a Gi\u1ea3i Oan do s\u01b0 t\u1ed5 \u0111\u1eddi th\u1ee9 hai c\u00f3 ph\u00e1p danh l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng Tr\u1ef1c khai s\u00e1ng. L\u00fac \u0111\u1ea7u, ch\u00f9a ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea3o am nh\u1ecf b\u1eb1ng tre g\u1ed7 \u0111\u01a1n s\u01a1, d\u00f9ng l\u00e0m n\u01a1i th\u1edd ph\u1ee5ng Quan Th\u1ebf \u00c2m B\u1ed3 T\u00e1t. Hi\u1ec7n nay, am T\u1eeb V\u1ea7n v\u1eabn c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef nh\u1eefng pho t\u01b0\u1ee3ng Quan \u00c2m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVIII. Trong ch\u00f9a c\u00f3 gi\u1ebfng n\u01b0\u1edbc trong v\u1eaft, kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u1ea1n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cThi\u00ean nhi\u00ean thanh tr\u00ec\u201d (c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 gi\u1ebfng Long Tuy\u1ec1n hay gi\u1ebfng Thanh Tr\u00ec). T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Ba \u0111\u00e3 t\u1eafm \u0111\u1ec3 t\u1ea9y s\u1ea1ch b\u1ee5i tr\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i v\u00e0o c\u00f5i Ph\u1eadt. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay, ai \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n n\u00e0y c\u0169ng mu\u1ed1n m\u00fac m\u1ed9t g\u1ea7u n\u01b0\u1edbc t\u1eeb gi\u1ebfng n\u00e0y \u0111\u1ec3 u\u1ed1ng v\u1edbi l\u00f2ng mong c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i tho\u00e1t kh\u1ecfi m\u1ecdi n\u1ed7i oan \u1ee9c tr\u00ean \u0111\u1eddi. Ngo\u00e0i ra, qu\u1ea7n th\u1ec3 danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n c\u00f2n c\u00f3 am Ph\u1eadt T\u00edch, \u0111\u1ed9ng Tuy\u1ebft Kinh, n\u00fai Ch\u1ea5n Song v\u00e0 \u0111\u1ec1n C\u1eeda V\u00f5ng&#8230; T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i h\u1ee3p m\u1ed9t c\u00e1ch h\u00e0i h\u00f2a, mang l\u1ea1i cho khung c\u1ea3nh n\u01a1i \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3m v\u1ebb t\u00f4n nghi\u00eam huy\u1ec1n b\u00ed. H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eafng c\u1ea3nh, m\u00e0 c\u00f2n l\u01b0u gi\u0169 d\u1ea5u t\u00edch v\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a nhi\u1ec1u giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed, k\u1ebft tinh t\u00e0i n\u0103ng tr\u00ed tu\u1ec7, t\u00e2m t\u01b0 t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a bao \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t. Cho t\u1edbi nay, kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1eefng t\u1ea7ng v\u0103n ho\u00e1 mang truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u00e1 cu\u1ed9i g\u1ea1ch n\u1ed1i v\u0103n ho\u00e1 Ho\u00e0 B\u00ecnh v\u00e0 v\u0103n ho\u00e1 B\u1eafc S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf hang S\u0169ng S\u00e0m c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i h\u01a1n 10.000 n\u0103m, c\u1ed5 v\u1eadt c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i s\u1edbm nh\u1ea5t \u1edf H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n l\u00e0 qu\u1ea3 chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u201cB\u1ea3o \u0110\u00e0i H\u01b0\u01a1ng T\u00edch S\u01a1n h\u1ed3ng chung\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac n\u0103m Th\u1ecbnh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 (1655). H\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ed5 v\u1eadt b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u1edf H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t phong ph\u00fa. \u0110i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i bia \u0111\u00e1, g\u1ed3m bia d\u1eb9t, bia tr\u1ee5, bia ma nhai&#8230; mang nhi\u1ec1u ni\u00ean \u0111\u1ea1i kh\u00e1c nhau li\u00ean t\u1ee5c t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVII. B\u1ec7 \u0111\u00e1 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n th\u1edd Ph\u1eadt \u1edf \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch thu\u1ed9c lo\u1ea1i h\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt th\u1eddi L\u00ea &#8211; Tr\u1ecbnh, ch\u1ea1m n\u1ed5i h\u1ec9nh ng\u01b0\u1eddi ph\u1ed7ng \u1edf t\u01b0 th\u1ebf ng\u1ed3i \u0111\u00f3ng kh\u1ed1 \u0111\u1ec3 tr\u1ea7n, \u0111\u1ea7u v\u00e0 hai tay n\u00e2ng ph\u1ea7n tr\u00ean c\u1ee7a b\u1ec7 Ph\u1eadt. Ki\u1ebfn tr\u00fac c\u1ed5 nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 to\u00e0 \u201cVi\u00ean C\u00f4ng B\u1ea3o Th\u00e1p\u201d \u1edf v\u01b0\u1eddn th\u00e1p ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00f9, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVII. Nh\u00ecn t\u1eeb xa, th\u00e1p nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e2y b\u00fat h\u1ed3ng h\u01b0\u1edbng ng\u1ecdn v\u00fat l\u00ean tr\u1eddi xanh. Th\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m 4 t\u1ea7ng, t\u1ea7ng th\u1ee9 2 v\u00e0 t\u1ea7ng th\u1ee9 3 c\u00f3 m\u00e1i \u0111\u00f3n, b\u1ed1n \u0111\u1ea7u \u0111ao \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c v\u01b0\u01a1n cong l\u00ean tr\u1eddi, tr\u00ean c\u00f9ng c\u1ee7a b\u00fat th\u00e1p l\u00e0 h\u00ecnh hoa c\u00e1ch \u0111i\u1ec7u.<\/p>\n<p>C\u1ea3nh \u0111\u1eb9p ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng d\u1ed3i d\u00e0o kh\u01a1i g\u1ee3i m\u1ea1ch ngu\u1ed3n thi ca Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m s\u00e1ng gi\u00e1. Trong \u0111\u00f3, b\u00e0i h\u00e1t n\u00f3i H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n phong c\u1ea3nh ca c\u00f9a Chu M\u1ea1nh Trinh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u00e1c t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XIX l\u00e0 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c ca ng\u1ee3i nh\u1ea5t t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay: B\u1ea7u tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u1ee5t Th\u00fa H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n ao \u01b0\u1edbc bay l\u00e2u nay K\u00eca non non, n\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc, m\u00e2y m\u00e2y &#8220;\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ed9ng&#8221; h\u1ecfi r\u1eb1ng \u0111\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i! Th\u1ecf th\u1ebb r\u1eebng mai chim c\u1ee7ng tr\u00e1i L\u1eedng l\u01a1 khe Y\u1ebfn c\u00e1 nghe kinh&#8230; &#8230; Nh\u00e1c tr\u1ecfng l\u00ean ai kh\u00e9o v\u1ebd h\u00ecnh \u0110\u00e1 ng\u0169 s\u1eafc long lanh nh\u01b0 g\u1ea5m d\u1ec7t Th\u0103m th\u1eb3m m\u1ed9t hang l\u1ed3ng b\u00f3ng nguy\u1ec7t G\u1eadp gh\u1ec1nh m\u1ea5y l\u1ed1i u\u1ed1n thang m\u00e2y?&#8230; Tr\u01b0\u1edbc Chu M\u1ea1nh Trinh, d\u00e2n gian truy\u1ec1n t\u1ee5ng r\u1eb1ng n\u1eef s\u0129 H\u1ed3 Xu\u00e2n H\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 v\u1ecbnh \u0111\u1ed9ng H\u01b0\u01a1ng T\u00edch v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ea7n \u201c\u00f2m\/om\u201d h\u1ebft s\u1ee9c l\u1ea1 l\u00f9ng: B\u00e0y \u0111\u1eb7t k\u00eca ai kh\u00e9o kh\u00e9o ph\u00f2m N\u1ee9t ra m\u1ed9t lo hom h\u00f2m hom Ng\u01b0\u1eddi quen c\u00f5i Ph\u1eadt quen ch\u00e2n x\u1ecdc K\u1ebb l\u1ea1 b\u1ea7u ti\u00ean m\u1ecfi m\u1eaft d\u00f2m Gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc h\u1eefu t\u00ecnh r\u01a1i th\u00e1nh th\u00f3t Con thuy\u1ec1n v\u00f4 tr\u1ea1o c\u1ee7i lom khom L\u00e2m tuy\u1ec3n quy\u1ebfn c\u00e0 ph\u1ed3n hoa l\u1ea1i R\u00f5 kh\u00e9o Tr\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u1ebfn d\u1edf dom. H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n trong thi ca Vi\u1ec7t Nam c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi b\u00e0i th\u01a1 Ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a thi s\u0129 t\u00e0i danh Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c Ph\u00e1p: H\u00f4m qua \u0111i ch\u00f9a h\u01b0\u01a1ng Hoa c\u1ecf m\u1edd h\u01a1i s\u01b0\u01a1ng C\u00f9ng th\u1ea7y me em d\u1eady Em v\u1ea5n \u0111\u1ea7u soi g\u01b0\u01a1ng &#8230;R\u00e9o r\u1eaft su\u1ed1i \u0111\u01b0a quanh Ven b\u1edd ng\u1ecdn n\u00fai xanh Nh\u1ecbp c\u1ea7u xa nho nh\u1ecf C\u1ea3nh \u0111\u1eb9p g\u1ea7n nh\u01b0 tranh Sau n\u00fai o\u1ea3n-g\u00e0-x\u00f4i Bao nhi\u00eau l\u00e0 khi ng\u1ed3i \u0110\u1ebfn n\u00fai con voi ph\u1ee5c Th\u1ea5y \u0111\u1ee7 c\u1ea3 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i Ch\u00f9a l\u1ea5p sau r\u1eebng c\u00e2y (Thuy\u1ec1n ta \u0111i m\u1ed9t ng\u00e0y) L\u00ean c\u1eeda ch\u00f9a em thay H\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m \u0103n m\u00e0y&#8230; T\u1ea3n \u0110\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Hi\u1ebfu r\u1ea5t m\u1ebfn c\u1ea3nh ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng l\u00e0m nhi\u1ec1u c\u00e2u th\u01a1 r\u1ea5t \u0111\u1eb7c s\u1eafc v\u1ec1 c\u1ea3nh v\u00e0 t\u00ecnh n\u01a1i \u0111\u00e2y: Ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng tr\u1eddi \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i tr\u1eddi t\u00f4 M\u1ed9t b\u1ee9c tranh t\u00ecnh tr\u00e0i m\u1ea5y thu Xu\u00e2n l\u1ea1i xu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng d\u1ea5u v\u1ebft Ai v\u1ec1 ai nh\u1edb v\u1eabn th\u01a1m tho. V\u00e0: Mu\u1ed1n \u0103n rau s\u1eafng ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng, Ti\u1ec1n \u0111\u00f2 ng\u1ea1i t\u1ed1n, con \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ea1i xa M\u00ecnh \u0111i, ta \u1edd l\u1ea1i nh\u00e0, C\u00e1i d\u01b0a th\u00ec kh\u00fa c\u00e1i c\u00e0 th\u00ec th\u00e2m. \u0110\u1ebfn v\u1edbi danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n l\u00e0 tham d\u1ef1 v\u00e0o cu\u1ed9c ti\u1ebfp x\u00fac di\u1ec7u k\u1ef3 gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi v\u1ebb \u0111\u1eb9p lung linh c\u1ee7a s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc, bao la c\u1ee7a \u0111\u1ea5t tr\u1eddi, s\u00e2u l\u1eafng c\u00f9a n\u00fai r\u1eebng, huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a hang \u0111\u1ed9ng, ng\u1eddi s\u00e1ng c\u1ee7a to\u00e0 th\u00e1p v\u00e0 v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a c\u1ecf c\u00e2y l\u00e1 hoa bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng ng\u1eebng. \u0110en v\u1edbi ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 d\u1ecbp \u0111\u1ec3 t\u00ecm v\u1ec1 c\u1ed9i ngu\u1ed3n c\u1ee7a t\u01b0 duy, tr\u1ed7i d\u1eady nh\u1eefng n\u1ed3 l\u1ef1c g\u1eb7p g\u1ee1 b\u00f3ng d\u00e1ng t\u1ed5 ti\u00ean m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u00e3 qua. \u0110\u1ebfn v\u1edbi l\u1ec5 h\u1ed9i ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 cu\u1ed9c h\u1ed9i ng\u1ed9 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi ni\u1ec1m m\u01a1 \u01b0\u1edbc v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, chan ho\u00e0 t\u00ecnh th\u00e2n \u00e1i. C\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea1n \u0111ang quan t\u00e2m t\u1edbi th\u00f4ng tin v\u1ec1 <a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/dia-danh\/du-lich-ha-noi\/\" target=\"_blank\">du l\u1ecbch H\u00e0 N\u1ed9i<\/a> hay <a href=\"https:\/\/www.dulichvtv.com\/hotels_Khach_san_Ha_Noi_19_1.html\">kh\u00e1ch s\u1ea1n H\u00e0 N\u1ed9i<\/a>?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u1eb1m ven b\u1edd s\u00f4ng \u0110\u00e1y, tr\u00ean d\u00e3y n\u00fai \u0111\u00e1 v\u00f4i nh\u1ea5p nh\u00f4, qu\u1ea7n th\u1ec3 danh th\u1eafng H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n g\u1ed3m n\u00fai non, s\u00f4ng su\u1ed1i, l\u00e0ng m\u1ea1c, ch\u00f9a chi\u1ec1n, hang \u0111\u1ed9ng&#8230; n\u1eb1m th\u1ea5p tho\u00e1ng xen gi\u1eefa nh\u1eefng d\u00f2ng su\u1ed1i ch\u1ea3y men ch\u00e2n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[122,2],"tags":[64,54,30],"class_list":["post-2745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ha-noi","category-viet-nam","tag-du-lich-ha-noi-2","tag-du-lich-trong-nuoc","tag-dia-danh-du-lich"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2745"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8679,"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2745\/revisions\/8679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dulichvtv.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}